Şubat ayı kitap listemi paylaşmayı atlamışım, üzerinden haftalar geçmiş, kusura bakmayın. Açıklamalı videosu ve künyeleri aşağıda. Mart ayı okuduklarıma olanlardan ötürü henüz video çekemedim. O da yolda.

Bir de, şubatta okuduğum Kız’la Randevu’dan sonra Juan Rulfo’nun Pedro Paramo’sunu okuyorum bu ay.

Sevgiler,

Sepin

Videoda bahsettiğim …

Read more

Read more

Haftaya Sepin Sinanlıoğlu ve Töre Sivrioğlu ile canlı buluşmalar içeren “PostaPoetika 2025 Programı”nı sizlerle paylaşacağız.

Sevgiler,

PostaPoetika

Herkese selamlar,

Geçen ay okuduklarım açıklamalı videosu ve künyeleriyle aşağıda.

1. Orbital, Samantha Harvey, Vintage, Penguin Random House (2024 Booker Ödülü sahibi)

2. Kumadam, E.T.A. Hoffmann, İthaki Yayınları, çev. Anıl Alacaoğlu

3. İtaat Etüdü, Sarah Bernstein, Domingo, çev. Cem Akaş (2023 Booker Ödülü Kısa Liste)

4. Kar Altındaki Gece, Ralf Rothmann, YKY, çev. Serap Gülerçin Karluk

5. Billur Örüntüler, Rıdvan Hatun, Can Yayınları

Saramago Resimli Çocuk Kitapları:

The Lizard

The Silence of Water

An Unexpected Light

Ama roman hakkında yazdım, keyifle okumanızı dilerim:

Read more

Son okuduğum romandan, Samantha Harvey’nin 2024 The Booker ödüllü romanı Orbital’ından birkaç cümle paylaşıyorum sizlerle.

Sevgiyle,

Sepin

... ve bir insa…

Read more

Herkese merhaba,

Bu akşam saat 9'da, René Yazı Evi Google Meets Hesabı’nda, Semrin Şahin ve Deniz Eldam, Sepin ve editörü Hülya Balcı'yı ağırlayacaklar. Sepin'in son kitabı Hoyrat üzerinden bir metnin yazım ve editoryal süreçleri üzerine sohbet etmek isterseniz detaylar şurada:

Read more

Hisham Matar, Dönüş, çeviri: Yasemin Çongar, Siren Yayınları

Deborah Levy, Ağustos Mavisi, çeviri: Aslı Anar, Everest Yayınları

Andrea Abreu, Yaz Köpekleri, çeviri: Seda Ersavcı, Siren Yayınları

Ali Ufkî Bey/Albertus Bobovius, Saray-ı Enderun, çeviri: Tür…

Read more

Merhaba, ben Hititçe, daha önce tanışmıştık, tam da şurada:

Size bende, yani Hititçede çözebildikleri ilk cümleden işte o ilk karşılaşmamızda bahsetmiştim.

“Şimdi (sen) ekmek yiyecek (ve) su içeceksin”.

Şimdi kaldığım yerden devam ediyorum:

Knudtzon

Bu konuda ilk adımı atan Norveçli bir dil bilimciydi.

J. A. Knudtzon (1854-1917):

Knudtzon, 1902’de benim Hint-Avrupa ailesine ait olduğumu iddia etmişti. Ama delillerin azlığı ve o tarihlerde her yerde bir Germen atalar arayan romantiklerin çoğalması nedeniyle Knudtzon’un iddiaları ciddiye alınmamıştı. Peki Knudtzon hangi delillere dayanarak benim Hint-Avrupa diller ailesine ait olduğumu iddia edebilmişti? Çok basitçe anlatayım. Knudtzon, o vakitlerde Batı Anadolu’da hüküm süren Arzawa Kralı’ndan Mısır Firavunu’na yazılmış bir iyi dilek mektubunu incelemişti. Mektupta tıpkı günümüzdeki hal hatır sormalar gibi özetle “Benim karılarım, çocuklarım, asillerim, askerlerim, savaş arabası sürücülerim, topraklarımdaki herkesin durumu iyi” denilip, “senin karıların, çocukların, askerlerin vb nasıllar iyiler mi?” diye sorulmaktaydı. Arzawa Kralı kendine ait olanlar sayarken –mi aitlik ekini karşı tarafınkileri sayarken ise –ti aitlik ekini kullanmaktaydı:

Benim eşlerim (DAMmeş-mi), çocuklarım (DUMUmeş-mi), halkım/sürüm (LUmeş-mi), askerlerim (ERINmeş-mi) iyiler.

Senin eşlerin (DAMmeş-ti), çocukların (DUMUmeş-ti), halkın/sürün (LUmeş-ti), askerlerin (ERINmeş-ti) de iyiler mi?

Read more

Aşağıdaki yazımı umarım keyifle okursunuz.

Nobel için adı çok sık telaffuz edilen Jenny Erpenbeck’in Kairos’u hakkında yazdığım ilk yazı bu ve son olmayacağını biliyorum.

Uluslararası Booker Ödülü’nün sahibi Kairos Doğu Berlin’de, 1980'lerin sonlarında genç bir kadın ile kendisinden çok daha yaşlı ve evli bir adam arasında yıllar süren ateşli ilişkiyi ve duvarın yıkılmasıyla Batı Almanya “istilası” ve “gaspı” sonrası Doğu Almanya’yı konu ediyor. Metin, bireysel ve toplumsal yası sanat, müzik ve tarih ögeleriyle iç içe ördükçe katmanları açılıyor, biçim ve kurgunun birbiriyle eşsiz uyumu ile genişliyor, zenginleşiyor ve bir şölene dönüşüyor.

“Büyük bir aşkın ve onun çürümesinin özel bir hikâyesi ama aynı zamanda bütün bir siyasi sistemin çöküşünün hikâyesi. Basitçe söylemek gerekirse: Başlangıçta doğru gibi görünen bir şey nasıl yanlış bir şeye dönüşebilir? Bu geçiş ilgimi çekti. Bunun dille çok ilgisi var; çünkü dil, duyguları ve vizyonları ifade etmek kadar onları gizlemek ve onlara ihanet etmek için de yapılmıştır. İçsel bir şeyi açığa çıkarabilir, bunu yaparken insanları yanıltabilir ya da sadece boş bir yüzey olabilir. Konuşulanların detaylarına ve bunun yerine sessizliğin olduğu yerlere bakarsanız, aynı zamanda görünmez akımları, nesiller arasında değişen gücü, manipülasyon ve istismar tekniklerini de takip edebileceksiniz.”

Jenny Erpenbeck thebookerprizes.com’a verdiği röportajda romanını böyle anlatmış. Bu paragraf romanın içeriği kadar Erpenbeck’in dili ve biçimi nasıl kullandığının ve böylelikle “alışkanlığı kırma” tekniğini nasıl da oya işler gibi uyguladığının ipuçlarını taşıyor.

“Alışkanlığı Kırma” (İngilizcesi Defamiliarization), 1920'lerin ve 1930'ların etkili Rus biçimci eleştirmeni Victor Shklovsky tarafından adı konmuş eleştirel terimlerden “Ostranenie”nin Türkçe karşılığı ve bire bir çeviriyle "Tuhaflaştırma" manasına geliyor. Dilin sıradan ve tanıdık nesnelerin farklı görünmesini sağlayacak şekilde kullanılmasını ifade eden bu terim sanatın temel amacının, tanıdık şeyleri alışılmadık şekillerde temsil ederek alışkanlığın öldürücü etkilerinin üstesinden gelmek olduğunu öngörür. Viktor Shklovsky'e göre, günlük, otomatik rutinlerimiz varoluşun tüm tazeliğini, diriliğini, temizliğini çitileyerek beyazlatır, bu işlem sonrasında insana ve yaşama hayret edemez hale geliriz. Hâlbuki sanatın amacı tanıdık olanı yabancılaştırmak, körelmiş algılarımızı sarsmak ve böylelikle insana yaşamın harikalığını hatırlatmaktır.

Tanımadık olanda da tanıdık bir şey bulabilmek bir yandan peşinden koştuğumuz ve türlü acizliklerle ve inatla aradığımız aidiyetin en saf, en has tanımıdır. Asıl aidiyet aşina olmadığımızda aşinalık bulmaktır. Aşina olduğumuza aşinalığımızı kıran, bildiğimiz sandığımıza bizi yabancılaştıran ve o yabancılık üzerinden yeniden bir tanıdıklık bulmamıza aracılık eden edebiyat ve sanat insanı kendine yaklaştırır.

Read more

Aşağıdaki paragraflar Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği’nden. Şefkat sözcüğüyle barış çubuğunu tüttürememiş bir insan olarak Kundera’nın aşağıda yazdıklarını seviyorum.

Bu paragraflardan hemen sonra “Tomas’ın Tereza’nın onun mektuplarını karıştırdığını anladığı ve yazgısı (ya d…

Read more

Bu da “benimle” düşünen bir Hattuşalı.

Hititçe aslında bana yanlışlıkla verilmiş bir isim. Şöyle ki Hattuşalıların yerleştiği topraklarda önceden Hattiler denilen bir halk yaşamaktaydı. Hititler onların ülkesine yerleşince Hattiler’in ismi bana verilmiş oldu. Yani aslında Hattuşalıların gerçek ismi Hititler değil Neşa ulusu. Ama artı…

Read more

Herkese iyi haftalar.

Sepin

Read more

Töre son PostaPoetika yazısını şöyle bitirmişti:

İlkel toplumda nasıl bir kültüre sahip olduklarını anlamak için, bir Avrupalı antropologun Afrika Buşmanları’yla yaşadıklarını aktaralım. Antropolog, kabileye hediye olarak bir inek alır. Buşmanlar ineği severek iştahla yerler. Ama kimse Avrupalıya teşekkür etmez. Antropolog, bu durum üzer…

Read more

illustrasyon: Birsu Çeltek, www.birsuceltek.com, https://www.instagram.com/birsuceltek

Read more

Örneğin tanışma biçimlerimiz mevzubahis dayatmaların ziyadesiyle mevcut olduğu konulardan biridir. Tanışmak sözcüğü tanı-mak kökünün işteşlik ekiyle türemesi neticesinde birden fazla kişinin birbirini tanıma eylemi anlamını kazanmıştır. Tanımak ise Sevan Nişanyan’ın Çağdaş Türkçe’nin Etimolojisi sözlüğünde bilmek olarak açıklanmıştır. Cenaze merasimlerinde tabuttaki kişiye atıfla cemaate yöneltilen “nasıl bilirdiniz?” sorusu bu bağlamda manidardır. İyi bilmek, hakkı helal etmektir. Hayat denen karşılaşmalar ağında iki insanın birbirini tanıması, bilmesi ölümdeki helalliğin start noktasıdır.

21. yüzyıl kapitalist düzeninde tanışmanın kemikleşmiş belli bir formatı vardır, sorgulamamış bilâkis otomatik pilotta benimsemişizdir. Resmi olarak tanıtılmamız gereken her türlü mecrada adına öz geçmiş ya da biyografi denen bu formatı kullanırız. Biyografinin kati kuralları vardır; sırasıyla yaptığımız işler, mezun olduğumuz okullar, öğrendiğimiz lisanlar, yeni jargonla, bütün kazanımlarımız… Hayat bir savaştır ya, biyografimizde kazandığımız bütün meydan muharebelerini inci gibi dizeriz. Öz geçmişlerimizde hepimiz namağlubuzdur, hatta hep galip. Bir kere bile kırılmamış, hiç düşmemiş, hiç ağlamamış, “bu hayatın anasını belleyeyim” dememişizdir. İsyanımız yoktur haşa, slogandaki gibi hayatın kendisi bir hediyedir, hadi kutlayalım.

illustrasyon: Birsu Çeltek, www.birsuceltek.com, https://www.instagram.com/birsuceltek

Daha da hazin olan, bu yazılı formatın sözlü tanışmalarımıza da teşrif etmiş olmasıdır. Hatta bu sefer, yazılı tanışmalarda politik doğruculuğun yüzü suyu hürmetine dokunulmayan ne varsa bir bir dökülür: medeni hâlimiz, çocuklarımızın olup olmadığı, çocukların okulları hatta, din bizim için geçerli bir şeyse, dinimiz, mezhebimiz vs. Kimlik olarak giydiğimiz ne varsa yazılı veya sözlü tanışmanın konusudur, ne yazık.

Yazık çünkü bütün kimlikler, bireyselliğin muhafızı ve hamisi kapitalizmin bireye sinsi tecavüzüdür.

Onları hiç sakınmadan giyeriz. Birbirimizi bilmeyi, tanımayı kimlikten doğru yaparız. Yazık ederiz. Cenazelerdeki “iyi bilirdik”leri heba ederiz çünkü birbirimizi hiç de bilmeyiz. Tek bildiğimiz hayata karşı skorumuzdur.

İngiltere’nin Plymouth Üniversitesi’nde yaptığım edebiyat/hikâye yüksek lisansında süpervizörüm, yazar Martin Shaw dönemin ilk dersini orada olmasak da, hatta hiç görmemiş olsak da hasretini çektiğimiz, James Joyce’un Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’nde ima ettiği gibi adeta bizi “tutsak” eden bir yer olup olmadığını sorarak açtı. Hâlbuki sınıftaki İngiltere, Kanada, Amerika ve hasbelkader benimle temsil edilen Türkiye insanları birbirimizin “neci” olduğunu, “ne yaptığını” öğrenmeye can atıyorduk. Martin bizi bilmediğimiz bir yola sokmuştu, ne yaptığımızı değil ne olmaya gönül düşürdüğümüzü merak ediyordu. O derste bir insanın biyografisine alternatif olarak özlem duyduğu bir yeri anlatmasının kendine dair güçlü emareler içerdiğini gördüm. Zaten insanın ruhu ile aidiyet hissettiği yer arasındaki bağ harcıâlem her sohbette ivedilikle varılan “nerelisin?” sorusunda da gizlidir.

Read more

Yetişkin olmak kendi hikâyelerimizi yazmakla başlıyor.

Aslında yazmak iddialı bir sözcük; “edit”lemek daha ılımlı ve doğru bir ifade olabilir.

Kimlik sorgulaması “edit” eylemi için iyi bir ilk adım. Bir yok etmeden bahsetmiyorum ama. Kastettiğim Hegel’in aufheben’i gibi, üzerimize giydirilen kimliklere son verirken aynı anda onları korumak.

illustrasyon: Birsu Çeltek, www.birsuceltek.com, https://www.instagram.com/birsuceltek

Video aşağıda:

Read more

Dün ücretli abonelere gönderilen son PostaPoetika yazımın devamı niteliğinde kısa bir not paylaşmak istiyorum, malum, bayram ve belki bazılarımız “memlekette” ya da aile büyükleriyle birlikte, fırsatı kaçırmayalım!

Geçen hafta annem, ablam, ablamın eşi Sotos ve Ali ile (Ela okul gezisindeydi)…

Read more

Çocukluğumda bayramlarda, tatillerde memleketin en güneyine Toroslar’a her gittiğimde o çerçeveyi hayranlıkla inceler, anneminkinden sonra en güzel gelinliğin hangi yengeninki olduğu kararımı yeniden gözden geçirirdim. Birinci anneminki idi tabii ki de gerisi tartışmaya açıktı.

Geçenlerde anneme sordum o çerçeveyi, anneannem ölünce açmışlar, kadavra açar gibi, fotoğraflar sahiplerine teslim edilmiş, düğün fotoğraflarındaki birliktelik yok olmuş gitmiş. Miras her şeyi bölüyor, anıları bile, ne yazık.

Son birkaç senedir anneannemin bakır tencere tavası, el dokuması kumaşları, kilimleri peşine düştüm. Buldum da. Salonumda, mutfağımda anneannemin bakırları, banyomda anneannemden yadigâr havlularım var artık. Yetmedi babamın gençliğinde Londra’dan aldığı suluboya resmin peşine düştüm, bir yelkenli resmi, adı Early Start (Erken Başlangıç) üstte yazıyor, İngilizce “Early to bed and early to rise, makes you healthy wealthy and wise” (Erken yatağa gitmek ve erken kalkmak seni sağlıklı, varlıklı ve bilge yapar) cümlesi de altta. Komik düşününce ve de çok tatlı.

Anneannemin çerçevesi, tencere tavası, dokumaları olsun, babamın yelkenli resmi olsun, somut objeler hikâyeleri tutarlar. Bir hapsetme gibi değil, uçan balonun ipinden tutar gibi özgür bir kavrama, kaybolmayı engelleyici hafif bir temas, hatırlanmaya dair bir destek.

PostaPoetika’nın bir süredir kendiliğinden ortaya çıkan ve kaptan köşküne yerleşen teması -aslında insanlığın da ana teması- kendi hikâyemizi “edit”lemek hususunun aile hikâyeleriyle doğrudan ilişkisi var. Elbette bir ucu kader diğeri serbest irade spektrumunda kendi hikâyemizi sıfırdan yazmak mümkün olmayabilir, “edit”lemek sözcük seçimim ondan. Ama bir yetişkin olarak hikâyemizi talep etmek, hikâyemiz üzerinde hak iddia etmek, yani hikâyemizi “edit”lemek mümkün ve mevzubahis “edit”ler -düzeltme değil- yeniden yorumlamalar için çoğu zaman aile hikâyelerine dönmek kafi.

(illustrasyon: Birsu Çeltek, www.birsuceltek.com, https://www.instagram.com/birsuceltek

Bir önceki yazımla PostaPoetika arşivine eklediğim Do you Know scale (Biliyor musun? ölçeği)* araştırma sonuçları da aile hikâyeleri ile kendilik arasındaki güçlü bağa işaret ediyor. Emory Üniversitesi’nden Marshall Duke ve Robyn Fivush uzun yıllara yayılan araştırmaları sonucunda geliştirdikleri bu ölçeği kullanarak aile anlatıları paylaşılan çocukların daha yüksek düzeyde sosyal yeterliliğe, daha kaliteli arkadaşlıklara, daha az kaygı ve strese sahip olduğunu ve daha az davranış sorunu yaşadığını gösterdi. Bu ölçek günümüzde çocukların duygusal sağlığı ve mutluluğunun önemli belirleyicilerden biri olarak kabul ediliyor.**

(Do you Know scale’inin yirmi sorusunu en aşağıya kopyaladım.)

Read more

Read more

Önümüz arkamız sağımız solumuz farklı mecralardan okuduğumuz, izlediğimiz, dinlediğimiz hikâyelerle dolu iken, kendi hikâyelerimizi ıskalıyoruz. Yani, çoğu zaman.

Kader ve serbest irade bir spektrumdaki iki uçsa kendi hikâyemizi sıfırdan yazmak mümkün olmayabilir. Ama bir yetişkin olarak hikâyemizi talep etmek, hikâyemiz üzerinde hak iddia etmek, yani hikâyemizi “edit”lemek mümkün.

illustrasyon: Birsu Çeltek, www.birsuceltek.com, https://www.instagram.com/birsuceltek

“Yetişkin” olma yolunda meditasyon ve mindfulness pratikleri gibi içsel çalışmalar faydalı olsa da tek başına yeterli olmuyor, buna hepimiz kaniyiz. O sebeple eğitimlerimden meditasyon ve içsel çalışma kayıtlarını sizlerle paylaşmanın yanı sıra kendi hayatımda bana iyi gelen, henüz popülerleşmemiş bazı pratikleri bilimsel bir altyapıya oturtup somutlaştırmayı ve burada, PostaPoetika’da arşivlemeyi, bu şekilde sizlere ulaştırmayı seviyorum.

Bu minvalde bir sonraki yazımda kendi hikâyemizi “edit”lemek konusuna değinecek, bilimsel araştırmalara konu olmuş somut bir adımı/pratiği sizlerle paylaşacağım.

Ama önce “spoiler” olarak, Plymouth Üniversitesi, Dartington College of Arts’da yaptığım yüksek lisansa verdiğim ödevlerden biri için birkaç sene evvel çektiğim şu videoyu izlemenizi dilerim:

Read more