Töre Sivrioğlu ile PostaPoetika Tarih buluşmalarının ikincisini (mart ayının son pazarı bayrama denk geldiği için) dün akşam gerçekleştirdik. Bu sefer konumuz "Tarım Devrimi” idi. Töre ile bu buluşma da her zamanki gibi samimi bir ortamda, sohbet tadında, interaktif ve şaşırtıcı idi. PostaPoetika olarak Zoom’dan da olsa yüz yüze buluşup birbirimizi daha iyi tanıdıkça buluşmalar renkleniyor, zenginleşiyor. Katılan, soru soran, yorum yapan herkese çok teşekkür ederiz.

Bir sonraki buluşmada “Nehir Medeniyetleri”ni konuşacağız. Gerçi sohbetlerimiz dün akşam olduğu gibi ucu açık oluyor, yer yer başka konulara da giriyoruz. Örneğin Töre dün akşam bir soruya cevaben nisan buluşması için Tarkovsky’nin Andrei Rublev’ini izleme ödevi verdi, yani nisan buluşmasında nehir medeniyetlerinden Rusya’ya zıplamak da mümkün.

“Tarım Devrimi” dersinin/sohbetinin video kaydı bu gönderinin en altında. PostaPoetika içeriklerini beğeniyor iseniz eşinize dostunuza PostaPoetika’dan bahsetmeyi unutmayın lütfen.

Herkese sevgiler,

PostaPoetika

Töre Sivrioğlu ile Tarih Dersleri

(Bedeli 7.500 TL olan bu seriyi, ücretli abonelerimize abonelik kapsamında ücretsiz olarak sunuyoruz.)

Tarihin bugünü anlamak için ne kadar elzem olduğu muhakkak. Okulda bize öğretilen tarihin ne olduğu ya da ne olmadığı da belli. Tarih bilgilerinizi tazelemek, yanlış bilinenlerin doğrusunu öğrenmek, doğru bilinenlerin de muhakemesini yapmak, ders programı gibi değil samimi bir sohbet ortamında dinlemek isteyenler davetlisiniz. Ayrıca Töre’nin PostaPoetika yazılarına dair sorularınızı da kendisine yöneltebilirsiniz.

Konular: İnsanlığın Tarih Öncesi - Prehistorya, Tarım Devrimi, Nehir Uygarlıkları, Mezopotamya ve Mısır, Hindistan, Akdeniz Uygarlıkları, Fenikeliler, Küçük Asya ve Anadolu Uygarlıkları, Helenler ve Demokrasi, Romalılar (Cumhuriyetten İmparatorluğa), Barbarların Avrupası, Arap - İslam Medeniyeti, Türkler ve Moğollar, Haçlıların Dünyası, Orta Çağ Aydınlığı (!), Reform ve Rönesans, Keşifler ve Yeni Dünyalar

PostaPoetika’ya ücretli abone olmak için:

PostaPoetika abonelik

“Tarım Devrimi” dersinin video kaydı aşağıda:

Read more

Töre Sivrioğlu ile PostaPoetika Tarih buluşmalarının ikincisi yarın akşam (06 Nisan Pazar akşamı) gerçekleşecek. Bu sefer konumuz "Tarım Devrimi.” Töre ile tarih buluşmaları her zamanki gibi samimi bir ortamda sohbet tadında, interaktif ve şaşırtıcı.

Töre Sivrioğlu ile Tarih Dersleri

(Bedeli 7.500 TL olan bu seriyi, ücretli abonelerimize abonelik kapsamında ücretsiz olarak sunuyoruz.)

Tarihin bugünü anlamak için ne kadar elzem olduğu muhakkak. Okulda bize öğretilen tarihin ne olduğu ya da ne olmadığı da belli. Tarih bilgilerinizi tazelemek, yanlış bilinenlerin doğrusunu öğrenmek, doğru bilinenlerin de muhakemesini yapmak, ders programı gibi değil samimi bir sohbet ortamında dinlemek isteyenler davetlisiniz. Ayrıca Töre’nin PostaPoetika yazılarına dair sorularınızı da kendisine yöneltebilirsiniz.

Konular: İnsanlığın Tarih Öncesi - Prehistorya, İlk Medeniyetler, Nehir Uygarlıkları, Mezopotamya ve Mısır, Hindistan, Akdeniz Uygarlıkları, Fenikeliler, Küçük Asya ve Anadolu Uygarlıkları, Helenler ve Demokrasi, Romalılar (Cumhuriyetten İmparatorluğa), Barbarların Avrupası, Arap - İslam Medeniyeti, Türkler ve Moğollar, Haçlıların Dünyası, Orta Çağ Aydınlığı (!), Reform ve Rönesans, Keşifler ve Yeni Dünyalar

PostaPoetika’ya ücretli abone olmak için:

PostaPoetika abonelik

Yarın (pazar) akşamın zoom link’i şurada:

Read more

Töre Sivrioğlu ile Tarih Buluşmaları - "İnsanlığın Tarih Öncesi - Prehistorya” 28 Şubat Pazar video kaydını bu duyurunun en altında bulabilirsiniz.

2 Mart Pazar akşamı, yani yarın 20:00-21:30 arasında Sepin’le yapılacak canlı buluşma için yarın Zoom linki göndereceğiz.

Görüşmek üzere.

Read more

Assurbanipal (MÖ 668-627), British Museum

Önce soruyu doğru soralım, neden bazı halklar “ilkel” kaldılar değil, neden bazı halklar “uygarlaştılar.” İlk sınıflı toplumlar birbirine benzer coğrafi alanlarda ortaya çıktılar. Genellikle akarsu boyları, yağmur alan dağların yamaçları, yakılınca tarıma elverişli bölgeler haline gelen ormanlar gibi. Tarımın ortaya çıkması İÖ 11. binden başlayarak İÖ 7. binyıla doğru hızlanmıştır. İlk evcilleştirilen bitki Orta Doğu’da einkorn, emer buğdayı, arpa ve mercimek, Çin’de pirinç, Peru’da patates ve domatestir. Başlangıçta yağmura bağlı sulu tarım (bilimsel dilde kuru tarım) yapılırken, daha sonra İÖ 6. binden itibaren sulama kanallarının ortaya çıkması (sulu tarım), tarımsal ilişkileri daha karmaşık hale getirmiştir.

Read more

“Tavırsal Doğru” tabirinin geçtiği metinler:

(i) Beyazlar ile Amerikan Kızılderililerinin savaşımı, hatta yerli halkın tümden imhası üzerinde herkesin buluştuğu olgusal bir doğrudur. Ancak beyazların kendi savaşımlarını “vahşi topraklara uygarlığın taşınması” olarak göstermeleri kendi tavırsal doğrularıdır. Burada yaşanan olayı bir sömürgeci katliam olarak görmek ise kendi tavırsal doğrumuzdur. Anlatmaya çalıştığımız şey proleter tarih yazımı ile burjuva tarih yazımının aynı belgelere dayansalar bile asla aynı olmayacağıdır.

Read more

Vahşet çağı olarak anılan insanlığın tarih öncesi dönemini nasıl anlatmalı? Gerçekten Paleolitik dönem bir vahşet ve zorluklar çağı mıydı yoksa birçok kültürde adı geçen geçmiş cennetten çıkma bir altın çağ mıydı? Doğrusu insanlığın üç milyon yılını kapsayan Paleolitik Dönem hakkında bilinenler çok fazla değildir. Ancak bu dönemde insanların komünal bir yaşam sürdüğü ve en azından kendi kabileleri içinde, üretim araçları ve elde edilen kaynakların ortak mülkiyette olduğu ya da ortaklaşa kullanıldığı ortadadır.

İnsanlar bu dönemde birkaç düzinelik gruplar hâlinde avcılık-toplayıcılık yaparak yaşamaktaydılar. Herhangi bir şey biriktirilmiyordu. Kabile yönetimi genellikle erkeklerde olmakla birlikte, kadınların konumu, bir burjuva toplumuna göre çok daha iyiydi. İnsan ömrü fazla değildi. Çocuk ölümleri yaygındı, fakat bunun sorumlusu burjuva toplumunda olduğu gibi, parası olmayana kaynakların kullandırılmaması değil, doğa ile yapılan mücadele idi. İlkel toplumlarda kimse topluluğun dışına atılmamaktaydı. Bugün New York kentinde, dünya sermayesinin başkentinde yetmiş bin evsiz yaşamaktadır. Bu insanlar Buzul Çağı’nda yaşayan atalarımızdan bile daha savunmasız durumdadırlar. Paleolitik toplum belki bir kayıp cennet değildir, ancak bu çağdan ve bu çağı belli ölçülerde hâlâ yaşamakta olan modern komünal topluluklardan öğrenilecek çok şey vardır. Bunların belki de en önemlisi burjuva toplumunun veya herhangi bir sınıflı toplumun, hiçbir özelliğine, bu toplumlarda rastlanılmamasıdır. Benzer gibi görünen ilişkiler bile aslında oldukça farklıdır.

Read more

Umuyoruz hepiniz iyisiniz, afiyettesiniz.

Geçtiğimiz günlerde Töre Sivrioğlu ile yaptığımız tarih sohbetinin kaydı aşağıda.

Keyifle izlemenizi dileriz.

Sevgiler,

PostaPoetika

Read more

Geçen hafta Töre Sivrioğlu ile yaptığımız Osmanlı’da Demokrasi Mücadelesi ve Meşrutiyet sohbetimiz çok keyifliydi, kısa bir kesiti aşağıda sizlerle paylaşıyoruz.

Tarih sohbetlerimiz devam edecek, hepinizi bekleriz.

Sevgiler,

PostaPoetika

Read more

Bu akşamki buluşmamızın link’i aşağıda:

Read more

Yarın akşamki Meşrutiyet konulu PostaPoetika buluşması öncesi Töre Sivrioğlu ile yaptığımız Tanzimat Dönemi sohbetini aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.

Yarın görüşmek üzere!

PostaPoetika

Read more

İyi ve keyifli bir yaz geçirdiğinizi umuyoruz.

11 Temmuz Perşembe akşamı Töre Sivrioğlu ile PostaPoetika Tarih Buluşmalarının ikincisi için buluşuyoruz!

Buluşmanın Zoom link’ini perşembe günü paylaşacağız. Daha önce de duyurduğumuz gibi bundan sonraki tarih buluşmaları ücretli abonelerimize açık olacak.

Önemli Ha…

Read more

Aslında müzik ve şeytanilik tarih boyunca iç içe gibi... Mesela bir zamanlar İslam dünyasında müzik aletlerinin şeytanın icadı olduğunda, güzel melodilerin insanlara ahireti unutturup bu dünyaya bağlamak isteyen şeytan tarafından ilham verildiğine inanılırdı. Yani bir bakıma müziğin şeytani bir dehanın işi olduğu kabul edilirdi. Ki Suudi Arabistan gibi ülkelerde halen bu türden görüşler yaygın. Müziğin cezbedici, erotik, kışkırtıcı yanları da hesaba katıldığına ulema pek haksız görünmüyor. Böyle bir yaratıcılığın içine bir tutam şeytani deha karışmalı gibi. Bu konu açıldığında aklıma her zaman Guiseppe Tartini’nin (1692-1770) Şeytan Sonatı (Il trillo del diovolo) gelir. Bu muhteşem sonatı dinlediğinizde müzik ve müzik aletlerinin şeytan icadı olduğunu savunan Suudilere hak vermemek elde değil. Şeytani ilham olmadan müzik olamaz bence de.

Tartini şeytandan ilhamını alırken, ressam: Leopold Bolly.

Read more

Sayısız tarih karşıtı hareket içinden önemli olanlarını ele alalım. Psikolojinin bazı kolları, antropoloji ve biyoloji gibi bilim dalları, bazen bilinçlice bazen iyi niyetle tarih karşıtı bir konumda durmaktadırlar. Antropoloji genelde tarih dışı bir insan tanımı yapmaktadır. Psikoloji ve biyoloji de öyle. O. Wilson ve R. Dawkins gibi ünlü Amerikalı genetikçiler, burjuva toplumunun insanın bencil genlerinden doğduğunu savunmaktadırlar. Onlara göre insanlar genlerince yönetilir. Hatta Dawkins “Biz birer makineyiz” diyecek kadar ileri gitmektedir. Genler de bencil olduğuna göre, sınıflı toplum kaçınılmazdır. Üstelik O. Wilson’a göre yönetici genleri olmadığı için kadınlar daha uzun yıllar erkeklere yetişemeyeceklerdir. Kişiliği topluma ve tarihe değil, genlere bağlayınca da insanlığın bugün sahip olduğu her şeyin (özel mülkiyet, savaşlar, cinsiyet eşitsizlikleri) hep var olduğuna ve de hep var olacağına inanırız.

Basit bir tarih incelemesi, insanların genlerce yönetilmediğini, zeki ırklar olmadığını, erkeklerin sahip olduğu toplumsal gücün biyolojik kaynaklardan ziyade tarihsel koşullardan geldiğini göstermektedir. O yüzden genetikçiler savlarını ciddi kanıtlara dayandıramamakta, sürekli basit hayvanlardan örnekler vermektedirler. Ama genetikçilik, suçun, eşitsizliğin, ırk ayrımcılığının “bilimsel” altyapısını oluşturan, insanı bilimsel bir kaderciliğe sürükleyen, değişimi reddeden yapısıyla önemli bir tehlikedir. İnsanlar, milyonlarca yıl bırakalım bencil olmayı, ben olduklarını bile bilmeden yaşadılar. Paleolitik (insanlığın ilk üç milyon yılı) Çağ boyunca gerçekte zayıf bir canlı olan insanı, vahşi hayatta ayakta tutan dayanışma, paylaşma edimidir. Buna değineceğiz. Ama şunu belirtelim, Paleolitik insan “insan” olduğunu bile bilmiyordu. Kendisini leoparlarla, kurtlarla özdeşleştiriyordu. Birey ve “bireysellik” üç-dört yüzyıllık kavramlardır. Daha önce insanlar kendilerini kabile, aşiret, baba-ana adıyla isimlendirirlerdi. Birey kavramından önce kabile kandaşlığı veya dinsel mistisizmde gördüğümüz “ortak ruhun (tanrı) kişide yansıması” olarak ifade edilirdi insanlar… Bugün hâlâ Hindistan’da kişiler kendileri olduklarına inanmazlar. Reenkarnasyon sonucu bir köpek, maymun olarak yeniden doğabileceklerine inanırlar. Bazı ilkel kabilelerde hâlâ “ben” kelimesi yoktur. Hiçbir ırkın ya da cinsin yönetme genlerine sahip olmadığını da belirtelim. Dil ve kültür olmadan bir adaya bırakılan insan yavrusu bırakın yönetmeyi, kendini en basit hayvanlardan bile ayıramayacaktır. Bu ayrıca psikolojinin de es geçtiği konulardan biri.

Malinowski, Trobriand adalarında ilkel toplumları inceledikten sonra şu sonuca varmıştır, “Freud ve psikiyatrinin tüm iddiaları yalnızca Batı toplumunu bağlamaktadır.”

Trobriand adalarında bildiğimiz anlamda evlilik olmadığı gibi çocuklar cinselliklerini serbestçe yaşamaktaydılar. Giyinme ihtiyacı, papazların baskısıyla ortaya çıkmıştı. Baba yanlı bir aile sistemi olmadığı için ne Freud’un çok üzerinde durduğu “Oidipus kompleksi” (erkek çocuğun babasını düşman ve rakip görmesi) ne kızlarda erkekler karşısında duyulan aşağılık duygusu vardı. Böylece, Batı psikoloji okullarının yasalaştırdığı hemen hiçbir kural, bu adalarda geçerli olmuyordu. Cinsel baskı yok, utanma yok, baba baskısı yoktu. O halde konumuz gereği şu sonuca varabiliriz. Belli bir dönemin ruhsal sorunları sadece insan doğasının kendisine değil, aynı zamanda o dönemine (tarihsel) ait sorunlardır. Tarihsel sorunları dışarıda bulursak, bu onları çözebileceğimiz anlamına gelir, yoksa “İnsan olan her yerde her türlü ruhsal sorun vardır” tezine geri döneriz.

Nagesh Goud’un gözüyle Rama ve Sita

Read more

Tarihsel-materyalizm, diyalektik bir materyalist tarih kuramıdır. Bunu kavramak için diğer tarih kuramlarını kısaca inceleyelim.

İlk olarak karşımıza idealist tarih yorumları çıkar. Dünyanın bir tanrı/söz/düşünce veya bilinçli bir “ilk” tarafından yaratıldığını ve yaşanılanların, kadere bağlı olduğunu savunan klasik idealist düşünceler insanı tarihin nesnesi olarak algılarken; Hegel idealizmi insanın tarihin öznesi olduğunu kabul eder. Ancak Hegel düşüncenin tarihe yön verdiğini savunurken tarihle düşünce arasındaki ilişkide çubuğu daima düşünceden yana bükmüştür. Hegel ve takipçileri için düşünceler, maddi koşullardan bağımsız gelişirler. Örneğin ünlü antropolog Franz Boas (1858-1942), ilkel toplulukların, kültürlerin yaşadıkları coğrafi ortamla bir uyum sergilediği fikrine katılmamıştır. Ona göre, toplulukların kültürü coğrafi koşulların baskısından çok atalardan alınan geleneklerin yorumlanmasından yani yine kültürün kendisinden etkilenmektedir. Bu da aynı coğrafi ortamı paylaşmalarına rağmen iki kabilede nasıl farklı kültürlerin gelişebildiği sorusunun cevabı olmaktadır.

Öte yandan karşımıza materyalist [diyalektik olmayan] tarih yorumları da çıkar. Bu okul insanın sosyal ve kültürel gelişimini yalnızca üretim tekniklerinin gelişimine, üretim tekniklerinin gelişimini de coğrafi ve biyolojik etkilere bağlar. Materyalist tarihçiler, evrimci olmayanlar [Marvin Harris] ve evrimci olanlar [Karl Kautsky] şeklinde kabaca ikiye ayrılabilirler. Bu materyalizm burjuva materyalizmidir ve  proleter bilim saflarında da hâlâ etkilidir. Harris’e göre, toplumlar alt yapı ve üst yapı arasında çelişki taşımazlar. Üst yapı daima alt yapıyla bir uyum içerisindedir. Toplumun ahlâkı, gelenekleri, yönetim biçimi, alt yapının ihtiyaçlarıyla örtüşür. Alt yapı da biyolojik ve ekonomik ihtiyaçlara göre şekillendiği için, biz ilk önce fark etmesek de, toplumlar maddi bir zemin üzerinde yükselirler. Bu nedenle Marvin Harris’in antropolojisinin Boas okulundaki anlayışın tam zıttı olduğu söylenebilir. Boas iklim, çevre, coğrafya ve inansın biyolojik doğasını önemsemezken Harris kültürel donanımı neredeyse tümüyle bunlara bağlar.

Örneğin Hindistan’da ineklere tapınılması, açlık zamanlarında bile ineklerin kesilmemesi, ilk bakışta toplumun üst yapısal geleneklerinin alt yapısal ekonomik ihtiyaçlara bir üstünlük sağlaması olarak algılanabilir. Ama Harris ineklerin Hindistan’da kesilmemesini, petrolün bulunmadığı bu kalabalık ülkede tezeğin enerji kaynağı olarak kullanılmasına bağlar. Sonuç olarak başka kanıtlarla birlikte akla aykırı gibi görülen ineğe tapınma inancının, aslında gayet akla uygun olduğunu savunarak, düşüncenin daima maddi zeminin bir yansıması olduğunu kanıtlamaya çalışır. Harris’e göre insan kültürü irrasyonel bir zemine oturamaz. İlk bakışta irrasyonel görülen eylem biçimilerinin dahi, yakından bakıldığında doğaya uyum çabasını yansıttığı görülecektir.

Kutsal İnek / Hindistan

Read more

Read more